Konferencja naukowa: "Zdrowie na ziemi wschowskiej i pograniczu wielkopolsko-śląskim"

Stowarzyszenie Czas A.R.T, Muzeum Okręgowe w Lesznie, Muzeum Regionalne w Wolsztynie, zapraszają do udziału w konferencji naukowej "Zdrowie na ziemi wschowskiej i pograniczu wielkopolsko-śląskim". Wschowa-Leszno-Wolsztyn, 18–20 XI 2026

W 2026 roku pragniemy zaprosić Państwa do udziału w konferencji naukowej poświęconej zagadnieniom związanym z szeroko pojętym zdrowiem. Celem spotkania będzie wymiana wyników badań oraz refleksja naukowa nad różnorodnymi aspektami troski o zdrowie człowieka – zarówno w wymiarze medycznym, społecznym, jak i kulturowym.

Na kartach historii medycyny zapisali się wybitni medycy związani z ziemią wschowską, tacy jak Matthaeus Vechner (1587–1630) czy Jan Jonston (1603–1675), Ernest Jeremias Neifeld (1721–1773), Jerzy Christian Arnold (1747–1827) oraz Johann Metzig (1804–1868). Do kręgu osób związanych z medycyną należeli również aptekarze, balwierze oraz inni praktycy zajmujący się leczeniem i profilaktyką. To w Lesznie ukazało się w 1750 roku pierwsze na ziemiach polskich czasopismo medyczne „Primitiae physico-medicae…”, zaś w Wolsztynie pracował Robert Koch (1842–1910) – laureat nagrody Nobla w dziedzinie medycyny.

Opiekę nad chorymi, ubogimi i potrzebującymi organizowały przede wszystkim parafie oraz zakony. Ich działalność stworzyła podwaliny pod rozwój nowoczesnego szpitalnictwa. Z czasem również sami mieszkańcy powoływali do życia fundacje, których celem była pomoc osobom potrzebującym.

Istotnym zagadnieniem pozostaje także świat wierzeń ludowych dotyczących zdrowia i choroby, przenikający się z duchowym wymiarem życia człowieka. Lęk przed cierpieniem i śmiercią sprawiał, że sięgano zarówno do praktyk magicznych i astrologicznych, jak i do nauki Kościoła. Na mapie ziemi wschowskiej oraz regionów sąsiednich funkcjonowały miejsca pielgrzymkowe, do których udawano się z prośbami o uzdrowienie, m.in. kościół pw. św. Józefa Oblubieńca NMP we Wschowie, sanktuarium w Górce Duchownej, cysterskie klasztory w Wieleniu i Obrze a także śląskie ośrodki pielgrzymkowe, takie jak Grodowiec czy Piersna.

Z przekazów źródłowych wiemy również, że mieszkańcy ziemi wschowskiej chętnie wzmacniali swoje zdrowie, wyjeżdżając „do źródeł”. Poszukiwali ich zarówno w znanych uzdrowiskach, takich jak Cieplice, jak i w mniejszych ośrodkach, m.in. w pobliskim Jemielnie. Jako cezurę czasową dla zgłaszanych wystąpień przyjmujemy rok 1945.

Zachęcamy do podjęcia naukowej refleksji nad zagadnieniami związanymi z szeroko pojętym zdrowiem – nie tylko na obszarze ziemi wschowskiej, lecz także na terenach pogranicznych z tą krainą.
Państwa uwadze polecamy w szczególności następujące zagadnienia:
- choroby i epidemie,
- ludzie związani z medycyną – ich status społeczny, wybitne postacie i dorobek,
- lekarstwa, recepty, apteki oraz handel medykamentami,
- literatura poświęcona zdrowiu i medycynie,
- organizacja opieki nad chorymi i ubogimi,
- szpitalnictwo,
- profilaktyka zdrowotna, higiena, odpoczynek i ruch,
- uzdrowiska, wodolecznictwo oraz inne formy terapii,
- duchowe aspekty ochrony zdrowia,
- miejsca uzdrowień, pielgrzymki i cudowne uzdrowienia,
- wierzenia ludowe związane ze zdrowiem i chorobą,
- astrologia,
- wydarzenia związane z ochroną zdrowia. 

Obrady odbędą się w trzech lokalizacjach:
18.11.2026 – Wschowa
19.11.2026 – Leszno
20.11.2026 – Wolsztyn (sesja wyjazdowa)